انواع کم خونی چیست و علائم آن کدام است؟

انواع کم خونی چیست و علائم آن کدام است؟

انواع کم خونی چیست و علائم آن کدام است؟

تاریخ : ۱۳۹۹-۰۶-۲۷ / بازدید : 42 / لایک : 12

همراهان گرامی، کم خونی یا آنمی (Anemia)، عارضه‌ای است که با کمبود تعداد گلبول‌های خون همراه است. در یک آزمایش خون عادی، میزان هموگلوبین یا هماتوکریت خون اندازه‌گیری شده و پائین بودن تعداد آن‌ها به منزله ابتلا به آنمی خواهد بود.هموگلوبین، اصلی‌ترین پروتئین موجود در گلبول‌های قرمز است که وظیفه حمل و توزیع اکسیژن در سرتاسر بدن را برعهده دارد. ابتلا به بیماری کم‌خونی موجب پائین بودن سطح هموگلوبین خون خواهد بود. این امر، به خودی خود می‌تواند دریافت اکسیژن کافی توسط بافت‌ها و اندام‌های انسان را نیز دچار اختلال کند. به این ترتیب، از شایع‌ترین علائم این بیماری می‌توان به خستگی مفرط و تنگی نفس اشاره کرد.

کم خونی از شایع‌ترین انواع امراض خونی به حساب می‌آید. تقریبا، 6 درصد از جمعیت ایالات متحده آمریکا به این عارضه دچار هستند. زنان، کودکان و افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن، بیش از سایرین در خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند. پیشنهاد می‌کنیم با دکترسی همراه شوید تا انواع گوناگون این بیماری و روش‌های تشخیص و درمان آن را بهتر بشناسید.

آشنایی با انواع کم خونی

موارد زیر، از شایع‌ترین انواع کم خونی به حساب می‌آیند:

  • کم خونی آپلاستیک

کم خونی آپلاستیک یا آپلازی به واسطه کافی نبودن گلبول‌های قرمز تولید شده در مغز استخوان اتفاق می‌افتد. آنمی آپلاستیک، علاوه بر کاهش گلبول‌های قرمز، با کمبود تولید سایر سلول‌های خونی نظیر پلاکت‌ها، گلبول‌های سفید و رتیکولوسیت‌ها نیز همراه است. ابتلا به این بیماری می‌تواند با بروز عفونت‌های گسترده یا خونریزی‌های شدید و توقف ناپذیر توام باشد.

  • کم خونی ناشی از بیماری‌های خونی ژنتیکی

برخی بیماری‌های خونی به صورت ارثی و ژنتیکی به افراد انتقال می‌یابند. از این جمله می‌توان به کم‌خونی گلبول‌های داسی شکل اشاره کرد. در این عارضه، سلول‌های خونی، شکل عادی خود را از دست داده و به فرم خمیده تغییر حالت می‌دهند.این امر، حرکت گلبول‌ها در رگ‌های خونی را دچار اختلال می‌کند. از طرف دیگر، سیستم دفاعی بدن هم تلاش می‌کند این سلول‌ها را نابود کند. در عین حال، بدن قادر نخواهد بود سلول‌های جدید و سالم را با سرعت تولید و جایگزین کند.

از دیگر انواع آنمی ژنتیکی می‌توان بیماری تالاسمی را نام برد. این بیماری، به واسطه از دست رفتن برخی ژن‌ها یا انتقال ارثی ژن‌های موثر بروز کرده و میزان تولید هموگلوبین را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

  • کم خونی مگالوبلاستیک

کم خونی مگالوبلاستیک حاصل کمبود ویتامین B12 و اسید فولیک است. ویتامین‌های خانواده B و اسید فولیک در تأمین سلامت دستگاه عصبی و خون نقش مهمی را ایفا می‌کنند.

  • کم خونی پرنیشیوز

از دیگر انواع کم خونی می‌توان به کم‌خونی پرنیشیوز اشاره کرد. این بیماری، یک نوع کم‌خونی مگالوبلاستیک است که در اثر نوعی واکنش خودایمنی به وجود می‌آید و دیواره معده را هدف قرار می‌دهد. آسیب طولانی مدت دیواره معده، روند جذب انواع ویتامین‌ها از جمله ویتامین B12 را دچار اختلال می‌کند. این امر، به خودی خود موجب بروز کم‌خونی می‌شود.

  • کم خونی حاصل از کمبود آهن

از دیگر انواع کم خونی می‌توان آنمی ناشی از کمبود آهن را نام برد. این بیماری یکی از شایع‌ترین انواع کم خونی به حساب می‌آید. آهن از جمله مواد ضروری است که در تولید هموگلوبین نقش موثری را برعهده دارد. کمبود آهن، اغلب به واسطه خونریزی طولانی مدت و شدید بروز پیدا می‌کند. از عوامل موثر در فقر آهن می‌توان به عادت ماهیانه، پولیب روده، هرگونه زخم و خونریزی داخلی و سرطان روده اشاره کرد.

  • کم‌خونی ناشی از ابتلا به برخی بیماری‌های داخلی

ابتلا به برخی بیماری‌های داخلی نظیر امراض حاد کلیوی ممکن است فرد را در معرض مبتلا شدن به آنمی قرار دهد. این امر به دلیل ناتوانی بدن در ترشح برخی هورمون‌های موثر در تولید گلبول‌های قرمز روی می‌دهد.

دلیل کم‌خونی چیست؟

عوامل متعددی در بروز بیماری کم‌خونی تأثیرگذار هستند. با این حال، همه این عوامل در سه گروه عمده تقسیم‌بندی می‌شوند:

  • خونریزی از جمله قاعدگی شدید
  • کمبود سلول‌های خونی یا هر گونه اختلال در تولید این سلول‌ها
  • تخریب گلبول‌های قرمز

علائم کم خونی

بسته به نوع، منشأ، شدت و ابتلاء فرد به برخی بیماری‌های احتمالی، علائم کم خونی، متفاوت خواهند بود. از جمله عوامل تأثیرگذار در شدت و ضعف نشانه‌های آنمی می‌توان به خونریزی، زخم، مشکلات قاعدگی یا سرطان اشاره کرد. شایان ذکر است، بدن به شکل قابل توجهی، از توانایی جبران کم‌خونی متوسط یا خفیف برخوردار است. لازم است توجه داشته باشید، آنمی خفیف یا مزمن ممکن است با نشانه خاصی همراه نباشد. از عمده‌ترین علائم کم خونی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • خستگی مفرط و کمبود انرژی
  • ضربان قلب غیرمعمول و سریع، به ویژه در هنگام ورزش
  • نفس تنگی و سردرد، به ویژه در هنگام ورزش
  • سرگیجه
  • رنگ پریدگی
  • گرفتگی عضلات پا
  • بی‌خوابی

سایر علائم کم خونی با انواع مختلف این بیماری در ارتباط هستند. شما با نصب اپلیکیشن دکترسی می‌توانید از مزایای مشاوره آنلاین برخوردار شوید و درباره نشانه‌های احتمالی این بیماری با پزشکان متخصص مشورت کنید.

علائم کم خونی ناشی از کمبود آهن

افراد مبتلا به کم‌خونی ناشی از کمبود آهن ممکن است نشانه‌های زیر را تجربه کنند:

  • تمایل شدید برای خوردن برخی مواد عجیب نظیر کاغذ، یخ یا خاک که به آن هرزه‌خواری یا پایکا( pica) گفته می‌شود.
  • انحناء ناخن به سمت بالا که به آن عارضه کویلونیشیا یا ناخن قاشقی گفته می‌شود.
  • احساس درد در ناحیه دهان، همراه با ایجاد ترک در گوشه لب‌ها

علائم کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12

افراد مبتلا به آنمی ناشی از کمبود ویتامین B12 ممکن است، نشانه‌های زیر را تجربه کنند:

  • سوزن سوزن شدن دست و پا
  • از دست دادن حس لامسه
  • مشکل در راه رفتن
  • از دست دادن حافظه
  • سفت شدن دست و پا

علائم کم خونی ناشی از مسمومیت مزمن با سرب

کم خونی ناشی از مسمومیت مزمن با سرب ممکن است با علائم زیر همراه باشد:

  • وجود یک خط آبی تیره یا سیاه بر روی لثه‌ها که با عنوان خط سرب شناخته می‌شود.
  • درد شکم
  • یبوست
  • استفراغ

علائم کم خونی ناشی از تخریب مزمن سلول‌های قرمز خون

کم خونی ناشی از تخریب مزمن سلول‌های قرمز خون عبارتند از:

  • رنگ پریدگی و زردی پوست و چشم
  • تغییر رنگ ادرار به قهوه‌ای یا قرمز
  • زخم پا
  • اختلال رشد در نوزادی
  • نشانه‌های سنگ کیسه صفرا

علائم کم خونی سلول داسی شکل

اغلب افراد مبتلا به کم‌خونی داسی شکل، نشانه‌های زیر را تجربه می‌کنند:

  • خستگی
  • مستعد عفونت
  • اختلال رشد در کودکان
  • درد شدید مفاصل، شکم و اندام‌ها

علائم کم خونی ناشی از تخریب ناگهانی سلول‌های قرمز خون

علائم کم خونی ناشی از تخریب ناگهانی سلول‌های قرمز خون عبارتند از:

  • درد شکم
  • ادرار قهوه‌ای یا قرمز
  • کبود شدن مناطق کوچکی از پوست
  • زردی
  • تشنج
  • علائم نارسایی کلیه
موارد احتیاط

در صورت مشاهده نشانه‌ها و عوامل زیر، می‌توانید از اپلیکیشن دکترسی کمک گرفته و از مشاوره آنلاین با پزشکان متبحر بهره‌مند شوید:

  • خستگی مفرط و مداوم، تنگی نفس، تند شدن ضربان قلب، رنگ پریدگی
  • رژیم غذایی نامناسب و مصرف مقادیر ناکافی ویتامین‌ها و مواد معدنی
  • قاعدگی بسیار شدید
  • نشانه‌های زخم معده و ورم معده، بواسیر، مدفوع خونی یا سرطان روده
  • نگرانی از قرار گرفتن در معرض آلودگی‌های سربی
نکته

در صورت وجود هرگونه سابقه کم‌خونی ارثی در خانواده، فرد باید پیش از بچه‌دار شدن، حتما به پزشک متخصص مراجعه کرده و مشاوره ژنتیکی انجام دهد.برای بانوانی که قصد بارداری داشته باشند، مصرف مکمل‌های غذایی، به ویژه اسید فولیک توصیه می‌شود. انجام این کار، پیش از بارداری و در خلال آن، هم برای مادر و هم برای نوزاد مفید خواهد بود.

تشخیص کم خونی و آزمایش‌های مربوط به آن

برای تشخیص عارضه آنمی، پزشک درباره وضعیت سلامت و سوابق خانوادگی و فردی بیمار ، رژیم غذایی، فهرست داروهای مصرفی و برخی موارد دیگر پرسش‌هایی را مطرح خواهد کرد. در عین حال، انجام برخی معاینات فیزیکی و آزمایش خون ضرورت خواهد داشت. آزمایش خون، علاوه بر تشخیص کم‌خونی به شناسایی وضعیت کلی بدن نیز کمک خواهد کرد. این آزمایش شامل موارد زیر خواهد بود:

  • شمارش کامل گلبول‌های خون (CBC) که معرف تعداد، اندازه، حجم و میزان هموگلوبین موجود در سلول‌های خونی خواهد بود.
  • تعیین سطح آهن خون و فریتین سرم که بهترین شاخص برای تشخیص ذخیره آهن بدن به شمار می‌رود.
  • تعیین سطح ویتامین B12 و اسید فولیک؛ هر دوی این مواد از اصلی‌ترین ویتامین‌های موثر در تولید گلبول‌های قرمز خون به حساب می‌آیند.
  • برخی انواع خاص آزمایش خون که برای تشخیص موارد نادر کم‌خونی از قبیل، آنمی ناشی از ابتلا به بیماری‌های خود ایمنی، شکنندگی گلبول‌های قرمز، نقص آنزیم‌ها، هموگلوبین و لخته شدن انجام می‌گیرند.
  • شمارش رتیکولوسیت‌ها یا گلبول‌های قرمز نارس، بیلی‌روبین و سایر آزمایش‌های خون و ادرار که برای تعیین سرعت تولید سلول‌های خونی یا تشخیص کم خونی همولیتیک به کار می‌روند.

تنها در برخی موارد نادر، پزشک برای تعیین علت آنمی، نمونه‌برداری از مغز استخوان را توصیه خواهد کرد.

روش‌های درمان کم‌خونی

دوستان عزیز، پیش از تعیین علت آنمی، درمان آن امکان‌پذیر نخواهد بود. موضوع قابل توجه این است که درمان یکی از انواع این بیماری، ممکن است برای سایر گونه‌ها مناسب نبوده و خطرناک باشد.

درمان کم‌خونی ناشی از خونریزی

کم‌خونی ناشی از خونریزی شدید، ممکن است با دریافت مایعات، انتقال خون، اکسیژن و آهن قابل درمان باشد. درمان خونریزی مزمن، از طریق شناسایی منبع از دست رفتن خون، متوقف کردن خونریزی و در صورت لزوم، با برطرف کردن کمبود آهن امکان پذیر خواهد بود.

درمان کم‌خونی ناشی از کاهش تولید سلول‌های قرمز خون

در این جا، نوع درمان به علل موثر در کاهش تولید گلبول‌های خون بستگی خواهد داشت.

  • درمان کم‌خونی ناشی از کمبود آهن

بدون آهن کافی، بدن قادر به تولید گلبول‌های قرمز خون نخواهد بود. در زنان جوان، این بیماری می‌تواند در نتیجه خونریزی شدید در دوران قاعدگی ایجاد شود. در غیر این صورت، برای کمک به شناسایی منبع خونریزی مزمن، انجام کولونوسکوپی یا تنقیه باریم توصیه خواهد شد. برای درمان کم‌خونی ناشی از کمبود آهن، پزشک متخصص، قرص‌های مکمل آهن را تجویز خواهد کرد.

موارد احتیاط

همراهان گرامی، در صورت استفاده از مکمل‌های آهن، لازم است موارد زیر را در نظر داشته باشید:

  • پیش از مصرف مکمل‌های حاوی آهن، حتما با پزشک مشورت کنید.
  • مصرف بی‌رویه آهن، ممکن است برای بدن زیان‌آور باشد. از اصلی‌ترین نشانه‌های دریافت بیش از اندازه این ماده می‌توان به خستگی، استفراغ، اسهال، سردرد، تحریک پذیری، بیماری‌های قلبی و مشکلات مفصلی اشاره کرد.
  • مسمومیت با آهن از عمده‌ترین انواع مسمویت اتفاقی و مرگبار کودکان خردسال به حساب می‌آید. بنابراین، لازم است مکمل‌های حاوی آهن را دور از دسترس کودکان نگه‌دارید. در صورت مشاهده علائم مسمومیت در کودکان، هر چه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید.
  • مکمل‌های آهن خود را به همراه وعده‌های غذایی مصرف کنید. انجام این کار، احتمال بروز معده درد و سایر عوارض جانبی را کاهش خواهد داد. در صورت ادامه عوارض جانبی، با نصب اپلیکیشن، می‌توانید از مشاوره آنلاین دکترسی بهره ببرید.
  • در صورت استفاده از سایر داروها و روش‌های درمانی، مراتب را به پزشک خود اطلاع دهید. به عنوان مثال، مصرف هم زمان قرص کلسیم با مکمل حاوی آهن تداخل دارویی ایجاد کرده و از جذب آن جلوگیری خواهد کرد. در صورت لزوم، می‌توانید هر یک از این داروها را به طور جداگانه و در اوقات مختلف روز مصرف کنید.
  • جذب آهن در محیط اسیدی ملایم به بهترین نحوی انجام می‌گیرد؛ بنابراین، ممکن است مصرف هم زمان ویتامین C یا آب پرتقال هم توصیه شود.
  • دنبال کردن رژیم غذایی سالم حاوی گوشت قرمز، حبوبات، زرده تخم مرغ، غلات سبوس‌دار، آجیل و غذاهای دریایی از بهترین روش‌های دریافت آهن طبیعی به حساب می‌آید.
  • درمان کم‌خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 و اسیدفولیک

تزریق ماهیانه یا هر سه ماه یک بار ویتامین B12 یا تجویز قرص‌های خوراکی حاوی اسید فولیک و B12 از اصلی‌ترین روش‌های درمان این بیماری محسوب می‌شود. انواع میوه‌جات و سبزیجات، گوشت قرمز، ماهی و سایر غذاهای دریایی، لبنیات و تخم مرغ از بهترین منابع طبیعی سرشار از این ویتامین و اسید فولیک به حساب می‌آیند.

نکته

درمان سایر انواع کم خونی، نیازمند معاینات دقیق پزشکی و استفاده از روش‌های مناسب و توصیه شده توسط پزشک معالج خواهد بود.

سخن آخر

برای پیشگیری و درمان بسیاری از انواع کم خونی، مصرف مواد غذایی حاوی انواع ویتامین، اسید فولیک و آهن توصیه می‌شود. از این میان می‌توان به انواع مرکبات، سبزیجات، میوه‌جات، گوشت قرمز، تخم مرغ، حبوبات و لبنیات اشاره کرد. به علاوه، توجه به علائم کم خونی، مراجعه منظم به پزشک و انجام آزمایش‌های لازم می‌تواند در تشخیص به موقع و درمان زودهنگام این بیماری موثر باشد. برای کسب بهترین نتیجه ممکن، توصیه می‌کنیم، اپلیکیشن دکترسی را نصب کرده و به صورت آنلاین با پزشکان متخصص مشورت کنید.

منبع:

https://www.webmd.com


مقاله آموزشی مرتبط