بیماری انسفالیت و روش درمان آن

بیماری انسفالیت و روش درمان آن

بیماری انسفالیت و روش درمان آن

تاریخ : ۱۳۹۹-۱۱-۱۸ / بازدید : 252 / لایک : 15

التهاب مغزی یا انسفالیت

التهاب بافت مغز را در اصطلاح علمی انسفالیت می‌نامند و شایع‌ترین دلیل آن، عفونت‌های ویروسی است که در موارد نادر، باکتری یا عفونت قارچی نیز باعث آن می‌شود. به‌طورکلی دو دسته‌بندی برای این بیماری وجود دارد: التهاب مغزی اولیه و ثانویه.

التهاب مغزی اولیه زمانی رخ می‌دهد که مغز و نخاع مستقیما عفونت می‌کند و ثانویه وقتی‌که عفونت در نقطه دیگری از بدن آغاز و درنهایت، مغز درگیر می‌شود. این بیماری نادر و درعین‌حال جدی، زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در صورتی‌ که نشانه‌های این بیماری را در خود مشاهده می‌کنید باید فورا به پزشک مراجعه کنید.

 

نشانه‌های التهاب مغزی کدامند؟

نشانه‌های خفیف این بیماری شامل موارد زیر است:

● تب

● سردرد

● تهوع

● گرفتگی گردن

● خستگی زیاد

 

و نشانه‌های شدید آن:

● تب 39 درجه و بالاتر

● گیجی و خواب‌آلودگی

● خطای ذهنی (توهم)

●کندی حرکات

● تشنج

● تحریک‌پذیری

● حساسیت به نور

● از هوش رفتن

● کما

 

در صورت مشاهده علائم زیر در نوزاد یا کودک خود فورا با پزشک تماس بگیرید:

● استفراغ

● نرمی جمجمه

● گریه مداوم

● بی‌اشتهایی

 

دلیل ابتلا به التهاب مغزی

ویروس‌های مختلفی عامل بروز این بیماری است. دسته‌بندی این ویروس‌ها در بررسی دلایل احتمالی ابتلا به آن به شرح زیر است:

 

  • ویروس‌های شناخته‌شده

در کشورهای پیشرفته، تب‌خال عامل ابتلا به انسفالیت است. ویروس تب‌خال معمولا از عصب به سطح پوست راه پیدا می‌کند که به شکل تاول نمود ظاهری دارد. در موارد بسیار نادر، ویروس به مغز می‌رسد. این  ویروس معمولا ناحیه گیجگاه، بخش کنترل حافظه و حرف زدن، را هدف قرار می‌دهد. ناحیه پیشانی، بخش کنترل رفتاری و احساسات، نیز از حملات ویروس تب‌خال در امان نمی‌ماند.  انسفالیت تب‌خالی به دلیل اینکه می‌تواند منجر به آسیب مغزی و مرگ شود، خطرناک است.

از ویروس‌های دیگری که عامل التهاب مغزی هستند می‌توان به اوریون (التهاب غدد بناگوشی)،  EBV( ویروس تب‌خالی)، ایدز و CMV ( ویروس تب‌خالی) اشاره کرد.

 

  • ویروس کودکان

با واکسن به‌موقع کودک می‌توان از التهاب مغزی پیشگیری کرد. با توجه به پیشرفت علم پزشکی، ازجمله ویروس‌های نادر می‌توان به آبله‌مرغان (بسیار نادر)، سرخک و سرخچه اشاره کرد. اگرچه، سه واکسن آبله، سرخک و سرخچه نیز بااینکه پیشینه طولانی در محافظت در برابر انسفالیت دارند، در موارد نادر باعث ابتلا شده‌اند. به‌طور تقریبی، یک‌سوم از سه میلیون کودک واکسینه شده، التهاب مغزی داشته‌اند که این رقم در مورد کودکان واکسینه نشده بسیار بیشتر است. تا پیش از واکسن‌های موردنظر، نرخ تقریبی ابتلا به انسفالیت یک در هزار بود. به‌ عبارت‌ دیگر، این بیماری سه هزار مرتبه بیشتر از زمان همگانی شدن واکسن بوده است.

 

  • آربوویروس‌ها  Arboviruses -

ویروس‌های جانوری که حشرات ناقل آن‌ها هستند ازجمله آروویروس‌ها می‌باشند. هر حشره‌ای یک نوع آروویروس را حمل می‌کند که نیش پشه، کنه درختی ماده و انواع کنه ازجمله موارد خطرناک در انتقال این ویروس است.

 زندگی در محیط آلوده که حشرات پراکندگی بیشتری دارند و نوشیدن شیر نجوشیده بز و سایر دام‌ها، خطر ابتلا را افزایش می‌دهد.

 

کدام گروه بیشتر در معرض خطر هستند؟

سه گروه، بیش از دیگران، در معرض ابتلا به التهاب مغزی هستند:

● سالمندان

● کودکان زیر یک سال

● افرادی با سیستم ایمنی ضعیف

 

انسفالیت چگونه شناسایی می‌شود؟

در مرحله اول نشانه‌های بیماری شناسایی می‌شود و سپس آزمایش‌های زیر، در صورت مشکوک بودن به ابتلا، تجویز خواهد شد:

 

  • نمونه‌برداری نخاعی

در این آزمایش، از مایع نخاعی فرد با یک سوزن، نمونه‌برداری می‌شود. نشانه‌های عفونت در این نمونه‌برداری بررسی خواهد شد.

 

  • سی.تی. اسکن یا  MRI

در این دو تصویربرداری مغزی، تغییرات در ساختار مغز بررسی می‌شود و می‌توان همچنین سایر نشانه‌های احتمالی مثل تومور یا سکته مغزی را هم شناسایی کرد. با توجه به این که التهاب مغزی بخش‌های مشخصی از مغز را درگیر می‌کند، تصویربرداری کمک می‌کند تا بخش‌های درگیر و نوع ویروس مهاجم بررسی و شناسایی شود.

 

  • الکتروانسفالوگراف  EEG))

در این آزمایش، الکترودها ( دیسک‌های سیم‌دار کوچک) برای ثبت فعالیت مغز استفاده می‌شود. در آزمایش موردنظر، ویروس شناسایی نمی‌شود بلکه با توجه به الگوهای خاص، پزشک عصب‌شناس به منبع عفونت دسترسی پیدا می‌کند. ازآنجایی‌که تشنج و کما دو نشانه انسفالیت است، آزمایش مذکور به دلیل تعیین نواحی درگیر عفونت و انواع امواج مغزی مشاهده‌شده در هر ناحیه مهم است.

 

  • آزمایش خون

نشانه‌های عفونت ویروسی در این آزمایش مشاهده می‌شود و البته به‌تنهایی جوابگو نیست بلکه باید با سایر تست‌ها انجام شود.

 

  • بیوپسی مغزی

در بیوپسی مغزی، از بافت مغز فرد برای تشخیص عفونت نمونه‌برداری می‌شود. با توجه به پیچیدگی‌های فراوانی که این آزمایش دارد، آن را به‌ندرت انجام می‌دهند و معمولا در صورتی تجویز می‌شود که پزشک دلیل عفونت را تشخیص ندهد یا روند درمانی به‌خوبی پیش نرفته باشد.

 

روند درمان بیماری

درمان‌های مهم در کنترل، کاهش یا پیشگیری از عوارض التهاب مغزی به شرح زیر است:

● استراحت ( گام اول و مهم)

● قرص‌های مسکن

● کورتیکواستروئیدها ( داروی کاهش التهاب مغزی)

● ونتیلاتور( تنفس مصنوعی با دستگاه)

● حمام و ماساژ با آب نیم‌گرم

● داروهای ضدتشنج ( پیشگیری یا توقف تشنج)

● داروهای آرام‌بخش ( برای کنترل بی‌قراری، رفتار تهاجمی و بی‌خوابی)

● تزریق وریدی

 

مهم: اگر فرد دچار تشنج یا ورم مغزی شده باشد، باید برای گذراندن دوره درمان در بیمارستان بستری شود. شایان‌ذکر است که داروهای ضدویروسی به درمان نوع تب‌خالی این بیماری کمک می‌کند و البته این داروها برای سایر موارد التهابی مؤثر نیستند. فراموش نکنید که دارو در بسیاری از موارد برای کاهش اثرات ناشی از التهاب تجویز می‌شود.

 

نشانه‌های انسفالیت حاد کدامند؟

بسیاری از افراد درگیر التهاب مغزی حاد، عوارض زیر را تجربه می‌کنند:

● فقدان حافظه

● تغییرات رفتاری/ شخصیتی

● تشنج و بی‌حالی

● ضعف بدنی

● ناتوانی ذهنی

● ضعف در هماهنگی ماهیچه‌های بدن

● مشکلات بینایی و شنوایی

● اختلالات گفتاری

● مشکلات تنفسی

● کما و مرگ

 

در پایان باید تأکید کنم این بیماری همیشه قابل‌پیشگیری نیست ولی با انجام به‌موقع و منظم واکسن، به‌ویژه در دوران کودکی، می‌توان تا میزان زیادی مانع ابتلا شد.

همان‌گونه که بالاتر اشاره کردم، زندگی در مناطق آلوده پر پشه و کنه خطر درگیر شدن را افزایش می‌دهد پس حتما لباس‌های آستین‌بلند و شلوار مناسب بپوشید و داروهای دفع کننده حشرات استفاده کنید.

اگر قصد سفر به نواحی و کشورهای مشکوک به ویروس‌های عامل را دارید حتما پیش از سفر، به سایت مراکز پیشگیری و کنترل بیماری‌ها CDC.org سر بزنید تا اطلاعات لازم برای دریافت واکسن موردنیاز را کسب کنید.

 فراموش نکنید که چشم‌انداز درمانی فرد مبتلا، بستگی زیادی به‌شدت عفونت دارد؛ در موارد سطحی یا خفیف، بیماری در مدت کوتاهی درمان می‌شود (چند روز) درحالی‌که در موارد شدید، نیاز به سپری کردن هفته‌ها یا ماه‌ها برای بهبودی است. در نظر داشته باشید انسفالیت حتی ممکن است منجر به آسیب‌های دائمی مغزی و  مرگ شود.

 

دکترسی مشاوره آنلاین پزشکی

اپلیکیشن دکترسی با ارائه مشاوره آنلاین ( صوتی و نوشتاری) در هر مکان و در هر لحظه از شبانه روز این امکان را به شما می دهد تا با پزشکان و مشاورین معتبر و برتر ارتباط مستقیم برقرار نموده و در هر زمینه ای از حوزه های پزشکی و سلامت مشاوره دریافت کنید. دکتر سی با ارائه بسته های آموزشی، دانش کلی جامعه (بیماران، دانشجویان پزشکی و ...) را در زمینه: پزشکی، آشنایی با بیماری ها و راه های درمان آن و سبک زندگی سالم را ارتقا می بخشد.

برای دریافت مشاوره آنلاین پزشکی و دریافت رژیم غذایی کلیک کنید و اپلیکیشن دکترسی را نصب کنید.

 

 

منبع:

https://www.healthline.com/

 


مقاله آموزشی مرتبط