بیماری پسوریازیس چیست و راه درمان آن کدام است؟

بیماری پسوریازیس چیست و راه درمان آن کدام است؟

بیماری پسوریازیس چیست و راه درمان آن کدام است؟

تاریخ : ۱۳۹۹-۰۸-۰۸ / بازدید : 75 / لایک : 18

شناخت بیماری

پسوریازیس Psoriasis ( در ایران با نام صدفک یا داء الصدف)  واکنش شدید خود ایمنی بدن است که باعث تولید سریع سلول‌های پوستی و گسترش آن در سطح پوست می‌شود. قرمزی و التهاب  دو نشانه شایع پوستی در این بیماری است.

سطح این التهاب پوستی معمولا با دورنگ سفید- نقره‌ای مشخص می‌شود که لایه ضخیمی همراه با تکه‌های قرمزرنگ دارد. این تکه‌های ملتهب گاهی ترک برمی‌دارد و خونریزی می‌کند. بیماری پسوریازیس درنتیجه افزایش غیرعادی فرایند ساخت سلول‌های پوستی اتفاق می‌افتد که درنهایت از سطح پوست می‌ریزند. در حالت معمول، چرخه تولید و مرگ سلول‌های پوستی یک بازه زمانی یک‌ماهه است که این چرخه در بیماری موردنظر فقط چند روز است. افراد مبتلا در مقایسه با افراد سالم روند تولید سلول پوستی سریع‌تری را تجربه می‌کنند و همین باعث می‌شود تا سلول‌ها فرصتی برای ریزش و مرگ نداشته باشند.مفاصل آرنج و زانو شایع‌ترین نقاط درگیری در بیماری پسوریازیس است ولی احتمال ابتلای سایر قسمت‌های بدن ازجمله دست‌ها، پاها، گردن، صورت و پوست سر نیز وجود دارد و در نقطه مقابل ناخن‌ها، دهان و اطراف اندام‌های تناسلی در انواع کمتر شایع بیماری، چندان درگیر نمی‌شوند. آمار مطالعاتی به‌دست‌آمده در آمریکا اشاره به 7.4 میلیون آمریکایی مبتلا دارد که به‌طور معمول درنتیجه ابتلا به  بیماری دیگری ازجمله دیابت  نوع 2 ، بیماری التهابی روده، مشکلات قلبی، آرتریت پسوریازیس ( التهاب مفصلی)، استرس مزمن و افسردگی ظهور می‌کند.

 

نشانه‌های  پسوریازیس کدام اند؟

هر فرد مبتلا نشانه‌های متفاوتی در مقایسه با فرد دیگری دارد. سطح پوست درگیر شده در بیماری پسوریازیس می‌تواند شامل مقیاس کوچکی از پوست سر یا آرنج باشد یا بخش زیادی از بدن را درگیر کند. با این اوصاف، شایع‌ترین نشانه‌های این التهاب پوستی به شرح زیر است:

● ترک‌های ملتهب قرمزرنگ

● پوشش قرمز- نقره‌ای روی ترک‌های قرمز

● ترک و خونریزی ناشی از خشکی پوست

● زخم اطراف ترک

● خارش و سوزش اطراف ترک

● ناخن‌های ضخیم و حفره دار

● ورم مفصلی دردناک

ناگفته نماند که همه مبتلایان این علائم را ندارند و در صورتی‌ که فرد به نوع کمتر شایعی از پسوریازیس مبتلا شده باشد، ممکن است که علائم کاملا متفاوتی را تجربه کند.چرخه شدت و ضعف نشانه‌های بیماری نوسان دارد و ممکن است علائم شدید و دردناکی طی چند روز یا هفته ظهور کند و یا برعکس برای مدتی علائم قابل‌توجهی ظاهر نشود؛ حتی ممکن است این نشانه‌ها کاملا از بین بروند که این یعنی «بهبودی» ولی فراموش نکنید که به معنی حذف کامل بیماری پسوریازیس نیست و امکان بازگشت بیماری وجود دارد.

 

آیا پسوریازیس واگیردار است؟

خیر، این بیماری با تماس فیزیکی سرایت نمی‌کند. بهتر است از نظر اجتماعی، آموزش‌های لازم برای آشنایی بهتر با بیماری پسوریازیس در نظر گرفته شود تا ترس «واگیردار» بودن آن از بین برود.

 

علل ابتلا به پسوریازیس چیست؟

پزشکان دلایل روشنی برای علل ظهور این بیماری ارائه نداده‌اند ولی به لطف سال‌ها پژوهش به دو فاکتور بسیار مهم ژنتیک و سیستم ایمنی اشاره شده است که در ادامه به آن می‌پردازیم:

سیستم ایمنی

بیماری پسوریازیس را یک واکنش خودایمنی از سوی بدن می‌دانند که به معنی حمله بدن به خودش است. در فرایند این بیماری، گلبول‌های سفید خون که معروف به سلول‌های T (لنفوسیت تی) هستند به ‌اشتباه به سلول‌های پوستی حمله می‌کنند؛ درحالی‌که در بدن فرد سالم، گلبول سفید سرباز مبارز بدن در برابر باکتری‌های مهاجم خارجی برای دفع عفونت است. این فرایند خودتخریبی باعث افزایش سطح تولید سلول‌های پوستی و درنتیجه انباشته شدن روی سطح پوست می‌شود.

 

ژنتیک

خطر ابتلای فردی که یکی از اعضای خانواده‌اش درگیر این بیماری است بیشتر از فرد سالم است. البته بنا بر آمار سازمان ملی پسوریازیس NFP، میانگین تقریبی  2-3% از افراد، ژن بیماری را دارند که  گویای پایین بودن آمار بیماران پسوریازیس یا دارای ژن این بیماری است.

 

محرک‌های بیرونی بیماری پسوریازیس

محرک‌های بیرونی ممکن است عامل بروز دوره جدیدی از این بیماری باشد که علائم آن در هر فرد متفاوت است. فرد مبتلا در طول زمان شاهد تغییراتی در روند بیماری خواهد بود.

معمول‌ترین محرک‌های بیرونی به شرح زیر است:

نگرانی و مشغله ذهنی زیاد

نگرانی غیرعادی، برای شما خطرآفرین است. برای کاهش و پیشگیری بیماری بهتر است آن را با انجام چند تکنیک ساده که در ادامه اشاره می‌کنم، مدیریت و کم کنید:

● مدیتیشن و یوگا

● نوشتن خاطرات روزانه

● تنفس و طبیعت‌گردی‌ سبک

 

مصرف بالای الکل

درصورتی‌که مصرف شما بالاست باید منتظر شیوع گسترده بیماری پسوریازیس باشید پس بهترین راه، کاهش تدریجی و قطع مصرف الکل است. در صورت نیاز، از پزشک خود در تنظیم یک برنامه اصولی برای کنار گذاشتن الکل کمک بگیرید.

 

زخم‌های بدن

خراش یا بریدگی بیماری را تشدید می‌کند. فلش عکاسی، آفتاب‌سوختگی و واکسن هم از دلایل دیگر است.

 

مصرف داروهای خاص

لیتیوم، داروهای ضد مالاریا و داروهای کنترل فشارخون بالا نیز تشدیدکننده پسوریازیس هستند.

 

بیماری و عفونت

در صورت بیماری و عفونت، سیستم ایمنی شما بیش ‌از حد معمول درگیر می‌شود که این فرایند احتمالا بیماری شما را تشدید می‌کند. از جمله بیماری‌های محرک شایع گلودرد است.

 

چگونه پسوریازیس را درمان کنیم؟

متأسفانه درمانی برای این بیماری وجود ندارد بلکه مسیر درمانی تنها التهاب و دامنه آن را کاهش می‌دهد، جلوی رشد سلول‌های پوستی را می‌گیرد و پلاک‌های اضافی را حذف می‌کند. به‌صورت کلی سه دسته‌بندی برای کنترل بیماری پسوریازیس وجود دارد:

 

پماد موضعی

با مالیدن کرم و پماد روی پوست می‌توانید اثرات بیماری را کم کنید. در ادامه به چند کرم موضعی اشاره می‌کنم:

● پماد کورتیکواستروئید corticosteroids

● پماد رتینوئید  retinoid

● پماد آنترالین Anthralin

● پمادهای مشابه ویتامین D

● سالیسیلیک اسید salicylic acid

● مرطوب‌کننده

 

داروی تزریقی یا خوردنی

طیف متفاوتی از بیماران و به‌ویژه افرادی که به موارد فوق واکنش مناسبی نشان نمی‌دهند بهتر است از داروهای تزریقی یا خوردنی برای کنترل آن استفاده کنند. با توجه به عوارضی که این داروها خواهد داشت، پزشک مصرف کوتاه‌مدت را  تجویز می‌کند. داروهای مذکور به شرح زیر هستند:

 

سیکلوسپورین) Cyclosporine ساندیمون ( Sandimmune

از واکنش سیستم ایمنی جلوگیری می‌کند و علائم بیماری پسوریازیس را کاهش می‌دهد. با مصرف این دارو، سیستم ایمنی ضعیف می‌شود و احتمال بیماری‌های مختلف افزایش پیدا می‌کند. فشارخون بالا و مشکلات کلیوی از عوارض مصرف این دارو است.

 

متوترکسات  Methotrexate

متوترکسات هم مانند سیکلوسپرین، سرکوب‌کننده سیستم ایمنی است. مصرف دوز پایین این دارو ممکن است عوارض کمتری داشته باشد که عوارض آن در صورت مصرف طولانی‌مدت شدید خواهد بود. عوارض آن شامل آسیب کلیوی و کاهش تولید گلبول‌های سفید و قرمز خون است.

 

رتینوئیدها  Retinoids

رتینوئیدها سطح تولید سلول‌های پوستی را کم می‌کنند. با قطع مصرف این دارو، علائم بیماری پسوریازیس برمی‌گردد. ریزش مو و التهاب لب از عوارض مصرف رتینوئید است. زنان باردار و یا افرادی که قصد دارند تا سه سال آینده باردار شوند، به دلیل عوارضی که برای جنین و نوزاد خواهد داشت، نباید از این دارو استفاده کنند.

 

نوردرمانی

نور طبیعی یا فرابنفش UV داروی دیگری برای کنترل پسوریازیس است. نور خورشید، گلبول‌های سفید فعالی را که به سلول‌های پوستی سالم حمله می‌کنند و باعث افزایش رشد سلول‌ها می‌شوند، از بین می‌برد. هردو نور مصنوعی  UVA و UVB نیز در کاهش نشانه‌های این بیماری و تخفیف درد اثرگذار است.

 

همزیستی با بیماری پسوریازیس

باید انتظار یک زندگی چالش‌برانگیز را داشته باشید! فرد مبتلا با رعایت دستورالعمل‌های مراقبتی می‌تواند از تشدید بیماری خود جلوگیری کند و زندگی سالم و پرشوری داشته باشد. مهم‌ترین دستورالعمل در کنترل بیماری شما، برنامه غذایی و در قدم بعدی سبک زندگی شخصی شماست. در صورتی‌ که تغذیه و برنامه اصولی و منظمی داشته باشید، نتیجه مطلوبی می‌گیرید. در ادامه به این موارد اشاره می‌کنم:

 

کاهش وزن

غذا، درمان نمی‌کند ولی سالم‌خوری علائم پسوریازیس را کاهش می‌دهد. اگر وزن بالایی دارید، با کاهش وزنتان می‌توانید از شدت بیماری کم کنید. این که چقدر وزن کم کنید مشخص نیست ولی اگر با این کار علائم تغییری نکرد، پس کاهش وزن همچنان یک ضامن سلامتی بلندمدت است!

 

غذای دوستدار قلب

مصرف چربی‌های حیوانی، گوشت قرمز و لبنیات ( چربی‌های اشباع‌شده) را کم کنید و در عوض ماهی سالمون، ساردین و میگو( پروتئین‌های بدون چربی حاوی اسیدهای چرب امگا3) میل کنید. گردو، دانه سویا و بذر کتان هم در این دسته قرار دارد.

 

غذای محرک نخورید

خوراک نامناسب برای فرد مبتلا، خوراکی است که وضعیت او را ملتهب می‌کند. پس از خوردن این چند غذا خودداری کنید:

● گوشت قرمز

● شکر

● غذاهای کارخانه‌ای ( انواع کنسرو و غذاهای بسته‌بندی‌شده)

● لبنیات

 

مصرف به‌اندازه ویتامین

جمعی از پزشکان به‌جای تجویز قرص‌های ویتامین با تنظیم رژیم غذایی سرشار از ویتامین برای کنترل بیماری موافق هستند. پس اگر یک سالم‌خور محتاط هستید در مورد گنجاندن ویتامین کافی و مکمل‌های ویتامینی در برنامه غذایی با پزشک خود صحبت کنید و در پایان اضافه می‌کنم که افسردگی و بحران‌های روحی از مشکلات شایع در مبتلایان به پسوریازیس است. با بروز علائم جدید حتی ممکن است اعتمادبه‌نفس آن‌ها آسیب ببیند.میدانم که درد دل کردن یا صحبت با خانواده و دوستان صمیمی ممکن است سخت باشد و انرژی زیادی از فرد مبتلا بگیرد. همه این مسائل، طبیعی است و بهتر است راه‌حلی برای کنترل آن‌ها پیدا کرد.برای حل این بحران می‌توان با یک روان‌درمانگر مورد اعتماد صحبت کرد یا در جمعی که وضعیت مشابهی دارند شرکت کرد؛ تجربه ثابت کرده که همفکری و همخوان کردن مشکلات باعث آرامش و پیدا کردن راه‌حل‌های بهتر و بیشتری می‌شود.

 

ضمن قدردانی از همراهی شما تا پایان مقاله، درصورت تمایل می‌توانید نظرات و تجربیات مفید خود را در مورد بیماری پسوریازیس در بخش دیدگاه با ما و سایر مخاطبان در میان بگذارید.

 

منبع:

https://www.healthline.com/

 


مقاله آموزشی مرتبط